İlk Okuma Yazma Öğretiminde Kullanılan Yöntemler

admin

Administrator
Yönetici
Üye
Katılım
22 Ara 2019
Mesajlar
34
İlk Okuma Yazma Öğretiminde Kullanılan Yöntemler
Bireşimsel(sentetik),çözümleme(analitik)ve karma(eklektik)yöntemler olarak 3 grupta incelenmektedir

1-Bireşimsel (sentetik) yöntemler

Bu yöntemin temel mantığı bütünü oluşturan parçaları bir araya getirdiğimizde bütüne ulaşmamızdır. İlk Okuma yazma öğretiminde dili oluşturan en küçük birimler ses/harften başlayarak sürecin sonunda metne ulaşabilmektir. Ses/harf birleşerek hece, hecelerden sözcükler, sözcüklerden cümleler, cümlelerden ise metin oluşturarak okuma yazma etkinliği yapılır. Ses çalışmaları bu yöntemde önemli bir noktadır. Özellikle ses farkındalığı ve harfi tanıma, yöntemin işlevselliği açısında önemli görülmüştür.
Bireşimsel yöntemler; harf(alfabe), ses(fonetik), hece ve ses temelli yöntemler olarak ayrılmıştır.

Harf(alfabe)yöntemi

Bu yöntem 19.yüzyılın sonuna kadar bütün dünyada kullanılmış olan, okuma yazma öğretimini harf yöntemi ile gerçekleştiren bir yöntemdir. Ülkemizde okuma yama öğretimi Latin alfabesinin kabulüne kadar bu yöntemle yapılmıştır. Bu yöntemde öncelikle kelimeyi oluşturan harflerin iyi tanıtılması gerekiyor. Öğretime harflerin telaffuzu ile başlanır. Harfler birleşerek hecelere ve hecelerde birleşerek kelimelere ve buradan da cümle ve metinlere ulaşılır.

Aşamaları ise şunlardır:
  • Harf tanıma
  • Sessiz harfleri seslilerle heceleme
  • Üç harften oluşan heceler oluşturma
  • Dört harften oluşan heceler oluşturma
  • Anlamlı kelime kurma
  • Kelimeden cümle kurma
  • Metin oluşturma.
Ses(fonetik) yöntemi
Bu teknikte harfin sesinin doğru öğretilmesi amaçtır. Bu yöntem her sesin bir harfe karşılık geldiği diller için tercih edilmektedir. Bu yöntemde harflerin sesleri üzerinde eğitim yapılıyor.
Örneğin; ş harfinin sesi verilirken şşş diye ses çıkarılır.
Aşamaları ise şu şekildedir: Öncelikle sesli harfler öğretilir.
Sesli harflerin önüne veya arkasına harfler getirilerek hece oluşturulur.
Oluşturulan hecelerden sessiz harfler vurgulu telaffuz edilir.
Sesler kavrandıktan sonra heceler, hecelerden sözcük, sözcüklerden cümleler oluşturulur.

Hece yöntemi
Bu yöntemde çalışmalara hecelerden başlanır. Öğrencilerin hece içindeki ses ve harf ilişkisi kurarak sesleri algılamaları beklenir. Burada öğrenilen hecelerin birleştirilmesi üzerinde durulur. Hece tablosu bu teknikte en yaygın kullanılan materyaldir. Heceler bu yöntemde bir sistematiğe göre öğretilir. Belirli miktarda hece öğretildikten sonra bu hecelerden kısa ve kullanımı sık kelimeler üretilir. Üretilen kelimelerle cümleler, cümlelerden ise metinlere ulaşılır.

Ses temelli cümle yöntemi
Bu yöntemde sesler belirli gruplara ayrılarak her gruptaki seslerin eş zamanlı olarak okuma ve yazma çalışmalarının yapılması vardır.

2-Çözümleme (Analitik) yöntemler:

Bu yöntem bütünü kendisini oluşturan parçalara ayırma işlemine dayanmaktadır.(tümdengelim)
Çözümleme yöntemleri: kelime, cümle ve öykü olmak üzere üç yöntemden oluşmaktadır.
Kelime yöntemi
Bu yöntemde çocuğun hatırlamasını ve daha iyi kavrayabilmesini sağlamak amacıyla görsellerde faydalanılır. Bu yöntemde öğretilen kelimeler cümle içinde tekrarlatılarak kavratılmaya çalışılır. Öğrenilen kelimeler hecelere ayrılarak çözümleme çalışmaları yapılır. Metin oluşturma ve okuma çalışmalarında birleşim ve çözümleme süreçleri birlikte yürütülür.

Cümle yöntemi
Bu yöntem okuma yazma öğretiminde çocuğun önce bütünü yani cümleyi sonra parçaları öğrendiğini dile getirmiştir. Bu yönüyle de tümdengelim özelliği taşımaktadır. Örneğin kelimenin tek başına bir anlam ifade etmeyip ancak cümle içinde bir anlamının olduğunu söylemişlerdir.
Bu yöntem altı aşamada uygulanmaktadır:
Hazırlık dönemi, cümle dönemi, kelime dönemi, hece dönemi, harf dönemi ve serbest okuma yazma dönemidir.

Öykü hikâye yöntemi
Bu yöntemde okuma yazma öğretimine masal ya da öyküden başlanmasının daha uygun olduğu görüşü vardır. Öykü önce öğrencilere anlatılır ya da çeşitli araçlar yardımıyla dinletilir. Öykü dramatize edilerek bölüm bölüm okunur ve kısa cümlelerden başlanarak kelimelere, hecelere ve harflere doğru çözümlenir.

3-Karma(Eklektik)Yöntemler

Bu yöntemde harf-fonetik, fonetik-hece,-hece-kelime-harf-cümlecik-cümle, kelime-hikâye-cümle gibi yöntemler harmanlanarak kullanılır. İlk okuma yazmaya cümle ve kelimelerle başlanır, hece ve harflerin öğretilmesine hemen geçilir. Bu yöntemde okuma yazmanın çabuk öğretilmesi amaçlanmıştır.

Türker AKKUŞ
Okul Öncesi Öğretmeni



 
Üst